Nieuw-Zeeland heeft iets meer dan vier miljoen inwoners, van wie zeventig procent op het Noordereiland woont. Auckland is met een miljoen inwoners de grootste stad. In Wellington wonen ongeveer 380.000 mensen. Op het Zuidereiland zijn Christchurch en Dunedin de grootste steden, met respectievelijk 350.000 en 130.000 inwoners. De meeste Nieuw-Zeelanders zijn van Britse afkomst. Nederland is met 35.000 emigranten een goede tweede. De Maori vormen ongeveer zestien procent van de bevolking. Van hen woont iets meer dan negentig procent op het Noordereiland. Gemengde huwelijken tussen Maori en blanke Nieuw-Zeelanders zijn talrijk.
Auckland maakt een explosieve groei door. Een probleem vormen de meer dan honderdduizend immigranten, afkomstig van eilanden in de Stille Oceaan, die zonder veel moeite Nieuw-Zeeland mogen binnenkomen. Deze voormalige inwoners van onder andere Tonga, Tokelau, Niue en de Cookeilanden hopen op een baan en welvaart. Maar aangezien de meeste van hen nauwelijks scholing hebben genoten, valt hun droom meestal snel in duigen. Ook Aziaten weten Nieuw-Zeeland te vinden. Vooral in de jaren voor de machtsovername van Hongkong door China kwamen kapitaalkrachtige Hongkong-Chinezen. Nu steken steeds meer Kiwi’s de Tasmanzee over naar buurland Australië voor betere woon- en werkomstandigheden.

Kiwi Way of Life

Kiwi’s zijn gastvrij, vriendelijk ontspannen en vooral heel gewoon. Het lijkt wel of Nieuw-Zeelanders niet willen opvallen. Ze steken elkaar in ieder geval niet qua kleding naar de troon. Dragen ze op hun werk nog gepaste kleding, in hun vrije tijd is alles geoorloofd. Kiwi’s voelen zich het prettigst op blote voeten, in korte broek en T-shirt. Zo drinken ze een biertje in de pub, gaan ze naar feestjes en winkels. Stress en hectiek komen in het woordenboek van de Kiwi niet voor. Zelfs in een grote stad als Auckland oogt het straatbeeld verre van hectisch. Zelfs hun taalgebruik is ongecompliceerd. Kiwi’s hebben veel eigen woorden en de neiging alles af te korten. Ze spreken elkaar bij de voornaam aan. In een ontmoeting volgt een vriendelijk ‘How are you today?’, gevolgd door het standaardantwoord ‘Not too bad’. Kom dus niet met een moeilijk levensverhaal. Het lijkt een wat voorgeprogrammeerde begroeting, maar het klinkt een stuk persoonlijker en vriendelijker als het stugge Hollandse ‘Dag’.
Dat driekwart van alle Nieuw-Zeelanders Britse voorouders heeft, is in het dagelijkse leven goed te zien. De Union Jack wappert nog steeds mee op de vlag, Queen Elizabeth II siert de munten en het verkeer rijdt links. Overigens staan Kiwi’s bekend om hun roekeloze rijgedrag, waardoor er net zoveel verkeersdoden vallen als in Nederland. Opmerkelijk omdat ons land vier maal meer mensen telt. Buschauffeurs dragen in de zomer korte broeken, scholieren gaan in uniform naar school en ouderen, in smetteloos witte outfit, spelen een partijtje bowls op gemillimeterde gazons.
Het aangename klimaat en de vele spectaculaire landschappen zorgen ervoor dat Kiwi’s hun vrije tijd buitenshuis doorbrengen. Zwemmen, zonnen en barbecuen op het strand vormen een perfecte combinatie. Verder houden ze van wandelen, paardrijden en mountainbiken.

Cultuur

Er is overduidelijk een Europese en een Maori-cultuur. De Europese cultuur vertoont typisch Engelse en Schotse elementen. Vooral op het Zuidereiland, met name in Dunedin en Invercargill, worden Schotse folkloristische gebruiken in stand gehouden. Regelmatig worden de kilts en de doedelzakken uit de kast gehaald. In veel restaurants staat het Schotse gerecht haggis op het menu. Elders houden bijvoorbeeld Nederlandse en Joegoslavische clubs folkloristische feesten uit hun vaderland in stand.
De Maori-cultuur is een voor veel Europeanen onbekende cultuur. Breng daar tijdens je reis verandering in. Rotorua op het Noordereiland is het kloppend hart van de Maori-cultuur. Veel hotels en Maori-ontmoetingshuizen organiseren een hangi in combinatie met Maori-zang en -dans. Een hangi is een maaltijd waarbij het vlees, de vis en de groenten in de hete grond zijn gaargestoomd. Een bezoek aan een Maori-concert is een goede manier om kennis te maken met hun traditionele muziek en dans. De vrouwen en de mannen zingen en dansen meestal gescheiden. De vrouwen zingen slaapliederen voor kinderen en klaagliederen voor de overledenen. Bij de poi-dans zwaaien de vrouwen met ballen van vlas aan een touwtje. Bij de mannen is de haka heel spectaculair. Het is een oorlogsdans, waarbij het ritme wordt aangegeven met handgeklap of gestamp. Er wordt door de dansers flink geschreeuwd en regelmatig wordt de tong uitgestoken. In het verleden moest de haka tegenstanders angst inboezemen.
Op het Noordereiland is veel Maori-architectuur te zien, zoals ontmoetingshuizen en kerken. Ze zijn verfraaid met kunstig houtsnijwerk en mooi geweven panelen. De mannen zijn traditioneel de houtbewerkers en snijden in het hout op stilistische wijze goden en voorouders uit. Kenmerkend is het driehoekige hoofd met grote ogen, wijd geopende mond en uitgestoken tong. De vrouwen zijn kundig in het weven. Het houtbewerken en weven wordt aan nieuwe generaties doorgegeven. Een belangrijk opleidingscentrum is te bezoeken in het Whakarewarewa-park in Rotorua.

Taal

In Nieuw-Zeeland wordt Engels gesproken, alhoewel met een duidelijk hoorbaar accent. De Nieuw-Zeelanders hebben de Engelse taal verrijkt met enkele eigen woorden. De Maori hebben naast het Engels een eigen taal. Hun taal vertoont overeenkomsten met Polynesische talen en met enkele Indonesische dialecten. De Maori-taal sterft helaas langzaam uit. Naar schatting ongeveer dertigduizend Maori, vrijwel allemaal ouder dan zestig jaar, spreken deze taal nog onder elkaar. Wel is iedere Maori op de hoogte van enkele veel voorkomende woorden uit zijn taal.
Het Maori-alfabet kent slechts vijftien letters: A, E, H, I, K, M, N, O, P, R, T, U, W, NG en WH. De uitspraak is nogal ingewikkeld omdat een voorgaande letter vrijwel altijd de uitspraak van een opvolgende letter sterk beïnvloedt. Toch bestaat er een aantal zekerheden.
De A wordt uitgesproken als de a in het Engelse woord ‘rather’.
De E wordt uitgesproken als de e in het Engelse woord ‘ten’.
De I wordt uitgesproken als de ee in het Engelse woord ‘seen’.
De O wordt uitgesproken als de o in het Engelse woord ‘border’.
De U wordt uitgesproken als de oo in het Engelse woord ‘bloom’.
De aan elkaar gekoppelde letters NG worden uitgesproken als ng in het Engelse woord ‘singing’.
De WH wordt uitgesproken als een harde F.

MEER WETEN? LEES: ZEG MAAR WHAKA (BEVAT EEN MAORI-WOORDENLIJST)

Eten en drinken

De Nieuw-Zeelandse keuken is een kopie van de Engelse keuken. In hotels, homestays en farmstays kun je kiezen tussen een Engels- of een continentaal ontbijt. Je begint met een glas sinaasappelsap, tomatensap of grapefruitsap, gevolgd door ‘cereals’ (cornflakes, fruit’n fibre, weetabix etc.) of muesli met koude melk. Bij een Engels ontbijt horen gebakken eieren met bacon of een worstje. Soms krijg je er een gebakken tomaat of bonen in tomatensaus bij. Na de eieren wordt toast met roomboter, jam en marmelade geserveerd. Een continentaal ontbijt bestaat uit een gekookt ei en geroosterd brood met marmelade en jam. Bij het ontbijt drink je koffie, thee of melk.
De tijd van slappe Engelse bakken koffie is gelukkig voorbij. Kiwi’s hebben het koffiezetten geleerd en glanzende espressomachines doen het werk. Bestel eens een ‘latte’ (koffie met melk), ‘flat white’ (bittere koffie), ‘short black’ (espresso), ‘long black’ (espresso met water) of ‘cappuccino’.
Nieuw-Zeelanders gebruiken tussen de middag een lichte lunch, zoals sandwiches met een glas melk, een kop koffie of thee. Sandwiches zijn belegd met kaas, ham, kip, tonijn, zalm, ei of sla met tomaat. Een warme lunch bestaat doorgaans uit soep, gevolgd door een lichte maaltijd.
Logisch dat in een land met zoveel immigranten de keuken steeds mondainer wordt. Vooral de Aziatische en Polynesische gerechten zijn in opkomst. Met name in Auckland zijn erg veel exotische restaurants en eethuisjes. Op het platteland blijft de Engelse keuken heer en meester. Restaurants zijn er in diverse prijsklassen. Maar de gemiddelde Nieuw-Zeelander geeft de voorkeur aan een snelle hap in een pub, een hamburgerrestaurant of een snackbar. Het is niet zo verwonderlijk dat in een land met 40 miljoen schapen veel lamsvlees wordt gegeten. Het is in iedere supermarkt te koop en staat in elk restaurant op de menukaart. Lamsvlees wordt meestal gebakken met knoflook en rozemarijn en geserveerd met een kommetje mintsaus. Maar ook rundvlees, gevogelte en wild staan op iedere menukaart. In sommige restaurants kun je naar hartelust vis en schelpdieren eten, zoals mosselen, oesters, langoesten, kreeften en krabben. Forel en zalm zijn redelijk goedkoop. Bij steeds meer zalmkwekerijen kun je zelf het hoofdgerecht vangen. Een nadeel is dat je de vis eigenhandig de kop moet inslaan. Niet echt eetlust bevorderend.
Nieuw-Zeelanders houden van zoete toetjes. Hun beroemdste nagerecht is Pavlova-taart. Deze mierzoete schuimtaart is vernoemd naar de legendarische ballerina Anna Pavlova, die Nieuw-Zeeland in 1920 bezocht. Fruit is gezonder. Appels, peren, lemoenen, kiwi’s, sinaasappels, nectarines, perziken, pruimen, bessen, aardbeien, enzovoorts zijn in Nieuw-Zeeland niet alleen overheerlijk, maar ook goedkoop. Ontdek ook de vele nieuwe fruitsoorten zoals pepino’s, dadelpruimen en tamarillo’s.
Typisch voor Nieuw-Zeeland en buurland Australië zijn de zogenaamde Bring Your Own-restaurants, die niet over een vergunning beschikken om sterke drank te verkopen. Koop in een bottlestore een fles wijn en laat die in een BYO-restaurant tegen een gering bedrag ontkurken.
Neem in Rotorua deel aan een hangi. Dat is een maaltijd waarbij het vlees, de aardappelen en de groenten in de hete grond zijn gaargestoomd.
Nieuw-Zeelanders zijn dol op thee. Daar hoort in zijn ogen iets lekkers bij, zoals zandgebak (shortbread), cake, broodjes (scones), pasteitjes gevuld met rozijnen, appel en kruiden (minced pies) of de met aardbeienjam of custard gevulde donuts. In sommige restaurants kun je rond 16.00 uur een ‘high tea’ bestellen. De thee wordt dan geserveerd met warme toast of belegde sandwiches. Na een ‘high tea’ volstaat een lichte maaltijd.
Wat er ook goed ingaat is bier. Nieuw-Zeelandse mannen behoren tot de grootste bierdrinkers van de wereld en willen dat weten ook. Alleen al het gegeven dat Australiërs nog grotere innemers zijn, stimuleert de Nieuw-Zeelandse bierconsumptie enorm. Het bier is op z’n Engels gebrouwen, dus weinig alcohol en nauwelijk een schuimkraag. Twee bierbrouwerijen produceren al het Nieuw-Zeelandse bier. Dat zijn NZ Breweries en DB Breweries. Proef eens DB Draught, Lion Red en Steinlager.
De Nieuw-Zeelandse rode en witte wijnen zijn van een goede kwaliteit. Het waren de Joegoslavische en Duitse immigranten die op grote schaal druiven gingen verbouwen. Bekende wijnstreken zijn: Northland, Bay of Plenty, Hawke’s Bay, Marlborough en Nelson.
MEER WETEN ? LEES: RECEPTEN